Geen monster, maar de buurman. Wat Gisèle Pelicot verandert aan het gesprek over seksueel geweld
Donderdag 16 april ontving Gisèle Pelicot in Middelburg de Four Freedoms Award voor 'Freedom from Fear' van de Roosevelt Foundation. De prijs is er voor haar moed om zich uit te spreken, om slachtoffers van seksueel geweld een stem en een gezicht te geven, en om de schaamte en de schuld ondubbelzinnig terug te leggen bij de daders. De jury eert haar als een internationaal boegbeeld voor slachtoffers van seksueel geweld, en voor haar pleidooi voor een samenleving waarin iedereen zich vrij en veilig kan bewegen: op straat, op het werk en thuis. De dag voor de ceremonie, sprak een klein gezelschap haar tijdens een lunch. Onder hen Regeringscommissaris Mariëtte Hamer, advocaat Richard Korver en Kirsten van den Hul. Mariëtte Hamer noemde het gesprek inspirerend en eervol. Juist die ontmoeting bevestigde opnieuw hoe groot de kracht van Pelicot is geweest, en hoe belangrijk het is dat juist zij deze award in ontvangst mag nemen.
Alles afgepakt, en toch opnieuw opgebouwd
Wat Pelicot is aangedaan, is nauwelijks in woorden te vatten. Bijna tien jaar lang werd ze door haar toenmalige echtgenoot gedrogeerd en verkracht, door hem en door tientallen andere mannen die hij daarvoor uitnodigde in haar eigen huis. Haar lichaam, haar gezondheid, haar verleden, het leven dat ze dacht te hebben, de toekomst die ze voor zich zag: het is haar allemaal ontnomen. Ze vertelde hoe belangrijk het voor haar is dat ze haar leven weer heeft opgebouwd. Dat ze aan een nieuw bestaan heeft gewerkt met haar nieuwe partner, die ook bij de ontmoeting aanwezig was. En dat ze een missie heeft gevonden: seksueel geweld bespreekbaar maken en bestrijden. Vanuit die missie was ze nieuwsgierig naar hoe we dat in Nederland aanpakken.
De shift die ze veroorzaakte
Mariëtte Hamer vertelde haar uitvoerig over hoe zij als Regeringscommissaris, samen met haar team en vele anderen, het maatschappelijk gesprek aanjaagt en voedt. Over hoe dat gesprek de afgelopen jaren is veranderd. En welke invloed Pelicots indringende woorden, die zij uitsprak namens zichzelf én namens vele slachtoffers, daarop hebben gehad.Eén verschuiving is groot. De daders in haar zaak waren niet de "monsters" waar we bij dit soort misdrijven aan willen denken. Het waren brandweermannen, verpleegkundigen, journalisten. Twintigers en gepensioneerden. Een dwarsdoorsnee van de bevolking. Pelicot heeft ervoor gezorgd dat we steeds minder kunnen wegkijken achter het beeld van een onherkenbare vreemde in een donker steegje. Het is de "gewone" man die zich hieraan schuldig maakt. De collega, de buurman, de vader van klasgenootjes. Pelicot vertelde hoe goed het haar doet om te horen dat dit beeld nu ook in Nederland kantelt. Hoe belangrijk dat voor haar is. Want ze wil geen 'vernietigde' vrouw zijn. Ze wil ook geen symbool zijn. Ze wil een echt persoon zijn, zichzelf.
Wat dit betekent voor jouw werk
Voor iedereen die werkt aan sociale veiligheid binnen organisaties, en zeker voor vertrouwenspersonen, is dit de rode draad. Grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld gebeuren niet 'daar ver weg'. Ze gebeuren in de gewone omgeving waarin wij allemaal werken en leven. Melders zijn echte mensen die je misschien kent. En plegers ook.Dat vraagt iets van de manier waarop je als VP gesprekken voert, meldingen registreert en opvolgt. Niet vanuit het idee 'dat zou bij ons niet voorkomen', maar vanuit de wetenschap dat het kán voorkomen, overal. De handreiking van de Regeringscommissaris zegt het heel scherp: niets doen is geen optie, en wachten tot er een melding komt is te laat. Een gedragscode en een goed toegeruste vertrouwenspersoon zijn het minimum.Pelicots boodschap raakt precies aan waarom dit werk ertoe doet. Achter elke melding, elk gesprek en elke casus zit een mens. Geen dossier, geen cijfer, geen icoon. Het is aan ons om dat voor ogen te houden, elke keer opnieuw. We staan stil bij haar moed. Morgen gaan we door met het werk.
Ben je vertrouwenspersoon of werk je aan sociale veiligheid binnen je organisatie en wil je sparren over hoe je meldingen goed oppakt en preventie serieus inricht? Stuur ons een mail via info@complianceinsightsacademy.nl, of bekijk onze formats en cursussen op complianceinsightsacademy.nl.